Balata, frene her bastığınızda diske sürtünerek biraz azalan bir parçadır. Ne zaman biteceği, aracın kaç kilometre gittiğinden çok nasıl kullanıldığına bağlıdır. Bu yüzden balatanın kaç kilometrede değişeceğine dair herkese uyan tek bir cevap yoktur. Ama bittiğini anlamanın birkaç sağlam yolu vardır.
Kilometre neden herkeste farklı?
Aynı model iki araçtan biri balatayı diğerinden çok daha erken bitirebilir. Fark şuralardan gelir:
- Yol tipi: Yokuşlu ve virajlı yolda, şehir içinde dur kalkta balata hızlı biter. Uzun ve düz yolda yavaş biter.
- Sürüş: Geç ve sert frenleyen, inişlerde motor freninden yararlanmayan sürücüde balata çabuk biter.
- Yük: Sürekli yüklü giden ya da römork çeken araçta frenler daha çok çalışır.
- Ön ve arka: Frenlemede ağırlık öne bindiği için ön balatalar genelde arkadan önce biter.
Bu yüzden kilometreye bakarak tahmin yürütmek yerine ölçmek gerekir. Her bakımda balata kalınlığına bakılmasını isteyin.
Balatanın bittiğini nereden anlarsınız?
| İşaret | Ne anlatır |
|---|---|
| Frene basınca ince, tiz bir cızırtı | Birçok balatada bulunan metal aşınma uyarısı diske değiyor; balata sona yaklaşmış |
| Gösterge panelinde balata uyarı lambası | Aşınma sensörü olan araçlarda balata sınıra gelmiş |
| Kalın, metal metale sürtme sesi | Balata bitmiş, metal taban diske sürtüyor; disk de zarar görüyor |
| Pedalda ya da direksiyonda titreme | Disk büyük ihtimalle düzgünlüğünü kaybetmiş |
| Araç frende bir tarafa çekiyor | Bir taraftaki kaliper sıkışmış ya da balatalar düzensiz aşınmış |
| Jantta normalden fazla siyah toz | Hızlı aşınma; sıkışan bir kaliper olabilir |
Sabah ilk birkaç frende gelen ve kısa sürede kaybolan ses çoğu zaman disk üzerindeki nemden ya da hafif pastan gelir. Ses gün boyu devam ediyorsa baktırın.
Disk kalınlığı
Balata değişirken diske de bakılmalıdır. Disk de zamanla incelir. Üreticiler her disk için bir en az kalınlık değeri verir; bu değer çoğu zaman diskin kenarına basılıdır. Disk bu sınırın altındaysa ya da yüzeyinde derin çizik ve çatlak varsa balatayla birlikte değişir. Sınırın üzerindeyse ve yüzeyi düzgünse yeni balata eski diskle kullanılabilir.
Arkası kampanalı araçlarda balata yerine kampananın içinde çalışan pabuçlar bulunur. Pabuçlar ön balatalardan genelde çok daha geç aşınır ama el freni de çoğu zaman bunlara bağlıdır. El freni kolu eskisinden yükseğe kalkıyorsa ya da araç yokuşta kayıyorsa arka frenlere bakılması gerekir.
Bitmiş balatayla gitmeye devam ederseniz balatanın metal tabanı diski de yer. O noktada iş balata değişiminden çıkar, diskler de değişir ve masraf artar. Derin çizilmiş bir diske takılan yeni balata da kısa sürede bozulur.
Fren hidroliği
Balata kadar sık konuşulmaz ama fren hidroliği de değişmesi gereken bir sıvıdır. Hidrolik havadaki nemi çeker; nem arttıkça kaynama noktası düşer. Uzun inişlerde frenler ısındığında nemli hidrolik kaynayabilir ve pedal birden yumuşar. Çoğu üretici yaklaşık iki yılda bir değişim önerir; kesin aralık aracınızın kitapçığında yazar.
Hidrolik deposundaki seviye de bir işarettir. Balatalar aşındıkça kaliper pistonları dışarı çıkar ve depodaki seviye yavaşça düşer. Seviye düştü diye üstüne hidrolik eklemek yerine önce balatalara baktırın. Seviye hızlı düşüyorsa bir kaçak olabilir; o durumda aracı kullanmayın.
Kısa kontrol listesi
- Her bakımda balata ve disk kalınlığına baktırın.
- Frenden yeni bir ses duyduğunuzda beklemeyin.
- Balata uyarı lambası yandıysa işi ertelemeyin.
- Fren hidroliğini kitapçıktaki aralıkta değiştirin.
- Balata değiştikten sonraki ilk günlerde mümkünse ani ve sert frenden kaçının; yeni balatanın diske oturması biraz zaman alır.
Fren tarafında dükkânda neler yaptığımızı fren tamiri sayfasında anlattık. Frenlemede titreme varsa sebep bazen diskte değil yürüyen aksamdadır; araç lifteyken ikisine de bakarız. Kula'da frenlerinizi kontrol ettirmek için 0545 386 32 78 ya da 0536 748 91 89 numarasından arayabilirsiniz.
Dükkânda
Bu konuda aracınıza bakmamızı isterseniz: Fren Tamiri ve Balata Değişimi. Telefon: 0545 386 32 78